zespół stresu pourazowego (PTSD) jest problemem zdrowia psychicznego. Może wpływać na ludzi w każdym wieku. Dziecko z PTSD ma przerażające myśli i wspomnienia z przeszłego wydarzenia. Uważa to wydarzenie za przerażające, zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. objawy PTSD mogą rozpocząć się wkrótce po stresującym wydarzeniu.
PTSD (ang. posttraumatic stress disorder) większości osób kojarzy się z weteranami, nie wszyscy są świadomi, że jest to problem, który może dotknąć niemal każdego. Nawet do 25% osób po traumatycznym przeżyciu, takim jak napaść, wypadek, klęska żywiołowa, śmierć bliskiej osoby, może doznać zespołu stresu pourazowego. PTSD to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się występowaniem szeregu objawów, lęku, depresji, zaburzeń snu, agresji, nadmiernej reakcji na bodźce, prowadzących do upośledzenia funkcjonowania w życiu codziennym. Czym jest PTSD? PTSD to zespół objawów dotykający bezpośrednio pacjenta, ale też bliskie mu osoby, będący reakcją organizmu na silnie stresogenne wydarzenie. Schorzenie zaliczane jest do zaburzeń nerwicowych, określanych też mianem lękowych. Często reakcja na ten silny bodziec zagraża życiu chorego. W mózgach pacjentów z PTSD zaobserwowano zwiększoną aktywność układu limbicznego, przekaźnictwo noradrenergiczne i dopaminergiczne oraz mniejszy obszar hipokampa i jego aktywność. Kogo może dotyczyć PTSD? PTSD to schorzenie psychiczne, które może dotyczyć każdego, lecz istnieją pewne czynniki predysponujące do wystąpienia zespołu stresu pourazowego. Wśród nich można wymienić: płeć żeńską, młody wiek w momencie traumy, zaburzenia zachowania w okresie dorastania i młodości, osobowość anankastyczną lub asteniczną (zależną), traumatyczne przeżycia w dzieciństwie, choroby psychiczne występujące w rodzinie, podatność genetyczną, epizody depresyjne w przeszłości, niższe wykształcenie i niższy poziom inteligencji. Towarzysząca wyjściowo depresja lub zaburzenia lękowe mogą zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia zespołu stresu pourazowego, a także spowodować jego cięższy przebieg. Polecane dla Ciebie tabletka zł tabletka, niedobór witamin, niedobór minerałów, odporność zł kapsułki, złe samopoczucie, drażliwość, stres zł zestaw, kapsułki, złe samopoczucie, drażliwość, stres zł PTSD – przyczyny PTSD może być wywołane przez traumatyczne przeżycie, które dotyczyło bezpośrednio chorego (porwanie, gwałt, molestowanie, napad, wypadek komunikacyjny) lub pośrednio (zdarzenie dotyczące bliskich osób). Można również zauważyć, że czas działania czynnika stresowego ma znaczenie – im dłużej osoba chora była narażona na niebezpieczeństwo, lub im wyższe było ryzyko utraty życia, tym ryzyko wystąpienia PTSD jest większe. Do prognostycznych cech wystąpienia PTSD można zaliczyć: nawracające wspomnienia, natrętne myśli, zaburzenia snu (najczęściej występują pod postacią bezsenności przewlekłej – w subiektywnej ocenie pacjenta problem trwa powyżej miesiąca), koszmary senne o tematyce traumatycznego wydarzenia, izolacja od społeczeństwa, unikanie miejsc i sytuacji, które mogą nawiązywać do przebytej traumy. PTSD – objawy Objawy zespołu stresu pourazowego mogą wystąpić od razu, częściej jednak pojawiają się dopiero po pewnym czasie od owego przeżycia. Brak zaaklimatyzowania w nowych realiach doskwiera po tygodniach, miesiącach lub latach. Objawy PTSD mogą obejmować: silny lęk, obniżenie nastroju, depresja, bezsenność, koszmary senne, zmęczenie, powracające obrazy traumatycznego zdarzenia, agresja, drażliwość, kłopoty z koncentracją, zaburzenia odżywiania, myśli i próby samobójcze. Z klinicznego punktu widzenia PTSD wymaga różnicowania z depresją. Wiele zależy od chęci współpracy pacjenta. W skrajnych przypadkach, poprzez wystąpienie mechanizmu wyparcia, badany ukrywa przeszłość, maskując dobre samopoczucie co utrudnia rozpoznanie rozwijającego się schorzenia. Niekiedy pacjenci wraz z PTSD manifestują kryteria rozpoznania uporczywego bólu psychogennego. Ciężki i sprawiający cierpienie ból (przez min. 6 miesięcy i przez większość dni w sposób ciągły) jakiejkolwiek części ciała, którego przyczyn nie wyjaśnia żaden proces fizjologiczny lub zaburzenia somatyczne, a ból stale skupia uwagę pacjenta. PTSD – leczenie W psychiatrii wyróżnia się dwie podstawowe metody leczenia PTSD: psychoterapię oraz farmakoterapię. W tej jednostce chorobowej podstawową metodą leczenia jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, czyli oddziaływanie słowne i pozasłowne na psychikę, mające na celu uzyskanie poprawy stanu zdrowia psychicznego i fizycznego osoby chorej. Im mniej nasilone zaburzenie, tym większa rola psychoterapii. U pacjentów zmagających się z zespołami reakcji stresowych i kryzysowych sesje psychoterapii powinny być wdrożone jak najszybciej. Terapię powinno połączyć się z psychoedukacją. Istnieją wykwalifikowani terapeuci, którzy świetnie sobie radzą w pomocy pacjentom z tym schorzeniem. Bardzo ważnym elementem w procesie zdrowienia jest także wsparcie osób bliskich. Jeżeli psychoterapia nie przynosi pożądanych rezultatów, lekarz psychiatra może rozważyć stosowanie leków przeciwdepresyjnych. Lekami stosowanymi w PTSD są substancje z grupy SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny), które pomagają poradzić sobie zarówno z depresją, jak i lękiem. U większości pacjentów można całkowicie wyleczyć zespół stresu pourazowego po włączeniu odpowiedniej terapii. Niestety zdarza się, że PTSD może utrzymywać się przez wiele lat, gdy odnotowuje się oporność na leczenie. Dla każdego stanu psychicznego powodującego zakłopotanie i gorsze samopoczucie, najważniejsze jest nazwanie uczuć i emocji. Niezwykle istotna jest czujność osób tworzących bliskie więzi z chorym. Trzeba pamiętać, iż jest to tematyka niezwykle delikatna, a sama decyzja pacjenta o leczeniu, powrót do przeszłości podczas rozmowy z terapeutą, wymagają ogromnej siły i odwagi. Twoje sugestie Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym. Zgłoś uwagi Polecane artykuły Zawroty głowy – przyczyny, objawy, leczenie Zawroty głowy mogą być spowodowane na przykład zbyt gwałtowną zmianą pozycji czy odwróceniem głowy i wówczas są zjawiskiem fizjologicznym. Czasem jednak mogą być wynikiem poważniejszych dolegliwości. Jakich? Czkawka – przyczyny i leczenie Czkawka (łac. singultus) w większości przypadków bywa zjawiskiem całkowicie fizjologicznym oraz powszechnym. Jednakże uporczywa czkawka, która utrudnia funkcjonowanie, może być objawem chorób układu trawiennego i nerwowego. Z tego względu, mimo pozornie błahego charakteru, nie należy jej lekceważyć, a przy występowaniu innych niepokojących objawów koniecznie należy skonsultować się ze specjalistą. Czym jest czkawka? Co może oznaczać? Jak się jej pozbyć? Odpowiadamy w poniższym artykule. Kolka wątrobowa – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby na atak kolki żółciowej Kolka wątrobowa (żółciowa) objawia się jako silny i nagły ból pod prawym łukiem żebrowym, który może trwać nawet kilka godzin. Wynika z zaburzonej pracy pęcherzyka żółciowego. Kto najbardziej jest narażony na kolkę wątrobową i w jaki sposób można złagodzić ból, który jej towarzyszy? Paranoja indukowana (Folie a deux) – na czym polega zaburzenie psychiczne znane z filmu „Joker 2”? Wszystko wskazuje na to, że fabuła powstającego filmu „Joker 2" zbudowana zostanie wokół zaburzenia zwanego paranoją indukowaną (folie a deux). Znajomość objawów i charakterystyki tej przypadłości pozwala przewidzieć, o czym będzie opowiadała kontynuacja kinowego przeboju z 2019 roku. Pęknięty ząb – co robić, jak się leczy? Do najczęstszych przyczyn pęknięć zębów należą wady zgryzu, bruksizm, nagryzienie twardego przedmiotu. Uraz pojawia się także jako powikłanie leczenia kanałowego. Pęknięcie może dotyczyć korony zęba, ale też korzenia. Najczęstsze jest to pęknięcie poprzeczne (wzdłuż). Terapia polegW innych sytuacjach konieczne może być leczenie kanałowe czy nawet usunięcie zęba Ból po prawej stronie brzucha – co może oznaczać? Ból brzucha po prawej stronie to objaw wielu dolegliwości, które mogą dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych. W zależności od jego lokalizacji i typu będzie świadczył o różnych problemach. Co może powodować ból po prawej stronie brzucha? Hipertermia (przegrzanie) organizmu – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc Fala upałów przetaczająca się nad krajem sprzyja wystąpieniu hipertermii. Do przegrzania organizmu dochodzi na skutek zaburzenia mechanizmów termoregulacji i niemożności oddania wytworzonego przez organizm ciepła. Szczególnie narażone na jego wystąpienie są noworodki i osoby starsze. Jak rozpoznać hipertermię? I jak wygląda pierwsza pomoc w przypadku podejrzenia udaru cieplnego?
Depresja i stres pourazowy - mieszanka zaburzeń grożąca przedwczesnym porodem. Zespół stresu pourazowego, współwystępujący z epizodami depresji, znacząco zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego. Jest to, jak podkreślają autorzy odkrycia, efekt niezależny od przyjmowanych w związku z tymi chorobami leków. Część odnośników w
Wiele osób, w tym dzieci i nastolatki, doświadczy traumatycznych wydarzeń w swoim życiu. Niektórzy badacze szacują, że aż 40% dzieci i młodzieży doświadczy w swoim życiu przynajmniej jednego traumatycznego wydarzenia. Podczas gdy większość ludzi jest w stanie wrócić do siebie po wydarzeniu po kilku dniach, tygodniach lub miesiącach, inni zmagają się z doświadczeniem i pamięcią traumy. Osoby te, w tym dzieci i nastolatki, mogą rozwinąć to, co jest znane jako PTSD, czyli zespół stresu pourazowego . Zdarzenia traumatyczne często obejmują przemoc fizyczną, wypadek, klęskę żywiołową, wojnę lub wykorzystywanie seksualne. Dzieci lub nastolatki mogły same doświadczyć tych wydarzeń lub być świadkami, jak przydarzyły się one komuś innemu. To, czy u dziecka lub nastolatka rozwinie się zespół stresu pourazowego, zależy od wielu czynników, w tym od nasilenia traumy, częstotliwości jej występowania oraz reakcji członków rodziny na to wydarzenie. Dziecko lub nastolatek z PTSD czuje, że nie jest w stanie uciec przed wpływem traumy. Starają się unikać osób lub sytuacji, które przypominają im o wydarzeniu. Czasami doświadczają wspomnień lub retrospekcji z wydarzenia lub mogą mieć koszmary o nim, które wydają się bardzo realne. Te ciągłe przypomnienia sprawiają, że codzienne życie jest prawdziwym wyzwaniem, szczególnie dla młodych ludzi, którzy mogą mieć trudności z wyrażeniem tego, co czują i doświadczają. Typowe objawy PTSD u dzieci i nastolatków Unikanie sytuacji, które sprawiają, że przypominają sobie traumatyczne wydarzenie Doświadczanie koszmarów lub wspomnień o traumie Granie w sposób, który powtarza lub przypomina traumę Działam impulsywnie lub agresywnie Częste uczucie zdenerwowania lub niepokoju Doświadczanie emocjonalnego odrętwienia Masz problem ze skupieniem się w szkole Leczenie PTSD u dzieci i nastolatków Ważne jest, aby pamiętać, że jeśli Twoje dziecko wykazuje objawy traumy, są szanse, że zmniejszą się i znikną w ciągu kilku miesięcy. Nie oznacza to jednak, że nie należy konsultować się ze specjalistą ds. zdrowia psychicznego w celu oceny i omówienia możliwości leczenia w przypadku wystąpienia objawów. PTSD można leczyć, więc nigdy nie wahaj się poprosić o pomoc i zobaczyć, co działa najlepiej. Oto kilka typowych opcji leczenia dzieci z zespołem stresu antydepresanty na odchudzanie Terapia poznawczo-behawioralna -CBT jest jedną z najczęstszych form psychoterapii, a terapeuci mogą stosować styl terapii skoncentrowany na traumie w pracy z dziećmi i dorosłymi. Terapeuta CBT skoncentrowany na traumie pomaga w identyfikacji dziecka i korygowaniu irracjonalnych lub nielogicznych myśli, jakie mogą mieć na temat samej traumy lub ludzi i sytuacji, które napotykają w życiu codziennym. CBT zazwyczaj obejmuje również psychoedukację na temat technik relaksacyjnych i radzenia sobie ze stresem. Terapia zabawą –Ten rodzaj terapii może działać szczególnie dobrze w przypadku młodszych dzieci, które mają trudności z komunikowaniem swoich reakcji na traumę i zrozumieniem tego, co się stało. Terapeuci zabaw stosują arteterapię, gry i inne interwencje, aby pomóc dziecku przetworzyć traumę i radzić sobie z życiem. Odczulanie i ponowne przetwarzanie w momencie oka– EMDR to technika, która cieszy się coraz większą popularnością wśród specjalistów od zdrowia psychicznego. Terapia obejmuje ćwiczenia kierowanego ruchu gałek ocznych, podczas gdy dziecko przypomina sobie traumatyczne wydarzenie i pracuje poprzez poznanie i reakcje emocjonalne, jakie ma na ten temat. Lek -Nie ma leków, które leczyłyby PTSD, ale czasami leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe mogą pomóc złagodzić objawy u niektórych dzieci podczas wizyty u można kłamać? Objawy PTSD często współwystępują z innymi rodzajami chorób psychicznych lub prowadzą do innych problemów z dziećmi i nastolatkami, w tym używania substancji, ryzykownych zachowań i samookaleczeń. Te problemy mogą wymagać rozwiązania podczas leczenia, aby chronić dziecko i pomóc mu w całkowitym wyzdrowieniu. Jako rodzic nie chcesz niczego poza tym, co najlepsze dla swojego dziecka. Tak więc obserwowanie, jak są zakładnikami objawów traumy, może sprawić, że poczujesz się bezsilny i nie masz pojęcia, od czego powinieneś zacząć. Najlepszym miejscem do rozpoczęcia jest słuchanie dziecka i nie ignorowanie jego objawów i zmagań. Sprzymierz się z przyjaciółmi, rodziną i profesjonalistami, którzy wspierają zarówno Ciebie, jak i Twoje dziecko. Poszukaj zasobów w szkole Twojego dziecka, gabinecie lekarskim lub lokalnym centrum społeczności, które mogą wskazać ci właściwy kierunek. Pomóż swojemu dziecku nauczyć się akceptować traumę i wyzdrowieć z tego. Pamiętaj, że PTSD można leczyć, a Twoje dziecko może mieć zdrowe ciało i umysł, wolne od objawów i w pełni kontrolować swoje przeznaczenie. Jakie kroki możesz podjąć dzisiaj, aby pomóc dziecku przezwyciężyć traumę i przejść do przyszłości?strach przed wyjściem w miejsce publiczne Ostatnia aktualizacja: Ci się spodobać: Depresja nastolatków: zalety i wady leków Co musisz wiedzieć o kokainie i cracku Jak rozmawiać z nastolatkami o seksie i molestowaniu seksualnym? Akt (serial telewizyjny): Rzucanie światła na zespół Munchausena przez Proxy Przegląd zaburzeń ze spektrum autyzmu: objawy i przyczyny Jak pomóc dzieciom z lękiem społecznym?
Zespół stresu pourazowego (PTSD) to zaburzenie lękowe, które może rozwinąć się po pojedynczym traumatycznym wydarzeniu lub wielokrotnych wydarzeniach. Powoduje, że ludzie ponownie przeżywają traumę w swoich umysłach, mogą mieć koszmary lub flashbacki z przeszłych wydarzeń.
Co to jest PTSD (zespołu stresu pourazowego)PTSD (ang. post traumatic stress disorder), czyli zespół stresu pourazowego, zaliczamy do grupy zaburzeń lękowych. Rozwija się u osób narażonych na działanie stresora traumatycznego, którym może być sytuacja bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, śmierć bliskiej osoby lub bycie świadkiem wypadku czy innej sytuacji zagrażającej życiu nawet obcej nam osoby. Wbrew obiegowej opinii, związanej z tym, ze początkowo diagnozowano go głównie u mężczyzn - żołnierzy, może wystąpić u wszystkich ludzi. Syndrom pourazowy występował bardzo często wśród żołnierzy walczących na froncie, nazywano go „szokiem pociskowym”, „zespołem żołnierskiego serca”. Obserwacja weteranów wojny w Wietnamie doprowadziła w 1980 do opracowania kryteriów jest bardzo „sprawiedliwym” zaburzeniem, może wystąpić u każdego, bez względu na płeć, narodowość, wykształcenie. Szacuje się, że u 1 na 11 osób zostanie zdiagnozowany stres pourazowy w ciągu całego życia. Obecnie wiadomo już, że kobiety są dwukrotnie bardziej narażone niż mężczyźni. Czynnikiem predysponującym, aczkolwiek niekonieczny, są cechy osobowościowe (osobowość anankastyczna i borderline), uzależnienie od substancji psychoaktywnych lub wcześniejsze występowanie zaburzeń są także osoby, które słyszą lub widzą traumatyczne wydarzenia, czyli np. przyjeżdżają na miejsce zdarzenia jak osoby pracujące jako strażacy, ratownicy medyczni, psychologowie. Wyklucza się diagnozowanie PTSD u osób, które oglądają miejsce zdarzenia w mediach społecznościowych czy TV, poza tymi osobami, które zawodowo zajmują się oglądaniem miejsc zdarzeń lub słuchają opisów zdarzeń, np. osoby przyjmujące zgłoszenia telefoniczne od ofiar również nową jednostkę chorobową o nazwie złożony zespół stresu pourazowego (c PTSD). Powiązany jest on z przeżywaniem chronicznego stresu w u dzieciO stresie pourazowym u dzieci mówimy, gdy dziecko doświadcza lub jest świadkiem zdarzeń zagrażających jego życiu i zdrowiu lub najbliższych mu osób, jak np. rodzice i rodzeństwo bądź zdarzeń, które dziecko odbiera jako zagrażające życiu i zdrowiu. Zdarzenie to jest dla dziecka tak trudne, że nie umie ono emocjonalnie sobie z nim poradzić, co uruchamia intensywne reakcje fizyczne i psychiczne, które mogą przerażać w równym stopniu, co samo zdarzenie traumatyczne. Należą do nich: przytłaczające poczucie przerażenia i bezsilności, nagły wzrost tętna, drżenie ciała, zawroty głowy, utrata kontroli nad zwieraczami, nadmierna czujność, wzburzenie bądź smutek. Dziecko może zacząć zachowywać się w sposób zdezorganizowany, nieprzewidywalny, często niezrozumiały dla otoczenia. W odróżnieniu od dorosłych, którzy unikają sytuacji skojarzonych z traumą, dzieci mogą w sposób uporczywy powtarzać odgrywanie tragicznego zdarzenia przez zabawę, historie lub PTSDDo najczęściej występujących objawów należą:izolowanie się od otoczenia,nadmierne, nieadekwatne reakcje na bodźce, np. wybuchy gniewuponowne przeżywanie (flashbacks): niezwykle żywe i intensywne wspomnienia dotyczące przebiegu traumatycznego zdarzenia, które pojawiają się niezależnie od woli,koszmary senne związane z traumatyczną sytuacją,anhedonia: niezdolność do odczuwania przyjemności,unikanie sytuacji mogących budzić wspomnienia związane z sytuacją, która spowodowała traumę,myśli samobójcze,zaburzenia snu,kołatanie serca,bóle głowy,przyspieszony oddech,brak zespołu stresu pourazowegoPTSD może rozwinąć się po doświadczeniu wszelkich sytuacji, w których wydawało nam się, że zaraz umrzemy czyli stanu zagrożenia życia własnego lub kogoś innego, może to być wypadek samochodowy, katastrofa lotnicza, napaść lub przemoc fizyczna, seksualna albo emocjonalna, może pojawić się także u ofiar porwania lub tortur, u osób, które były ofiarami klęski żywiołowej. Także procedury medyczne, u wielu kobiet poród jest traumatycznych zdarzeniem, które powoduje rozwinięcie się stresu pourazowego. Nie u każdego, kto doświadczył bądź był świadkiem takiego wydarzenia rozwinie się zaburzenie. Szacuje się, ze stanie się tak u 10-20 proc. osób narażonych na traumatyczne PSTD u dzieciPrzykładowe traumatyzujące zdarzenia mogące być przyczyną rozwijania się PTSD u dzieci są takie same jak u dorosłych, czyli związane z doświadczaniem przemocy psychicznej bądź fizycznej, wypadkami, śmiercią najbliższych. Dodatkowo u dzieci czynnikiem mogącym wpływać na rozwój zaburzenia jest porzucenie przez rodzica, utrata zaufania dziecka do opiekuna, konieczność poddania się bolesnym badaniom lekarskim oraz interwencjom medycznym, rozłąka z opiekunem, np. na czas pobytu w szpitalu lub pozostawanie dziecka w pieczy zastępczej. U starszych dzieci bycie ofiarą przemocy w zespołu stresu pourazowegoDiagnozowaniem zajmują się psychologowie w tym psychotraumatolodzy lub lekarze psychiatrzy. W diagnostyce wykorzystuje się ustrukturyzowane wywiady, skale i kwestionariusze, Kwestionariusz PTSD Salomona, wywiad PTSD Goldsteina, kwestionariusz Carda i kwestionariusz Foy .Zgodnie z kryteriami ICD-11 PTSD może rozwinąć się po ekspozycji na ekstremalnie zagrażające lub przerażające zdarzenie lub serię zdarzeń. Symptomy utrzymują się co najmniej kilka tygodni i powodują poważne zaburzenie w osobistym, rodzinnym, zawodowym, społecznym, edukacyjnym lub innych obszarach funkcjonowania. Ponadto obserwowane są objawy z trzech podstawowych grup związanych z: ponownym przeżywaniem zdarzeń traumatycznych (np. flashbacki), unikaniem myśli i wspomnień o zdarzeniu i chronicznego zauważania zwiększonego aktualnego zagrożenia (nadmierna czujność).Leczenie PTSDWyzdrowienie to stopniowy, ciągły proces. Ile trwa terapia PTSD? Trudno jest określić całkowity czas procesu zdrowienia, jest to bardzo indywidualne. Podkreśla się znaczenie psychoterapii, szczególnie tej w nurcie poznawczo-behawioralnym, choć to także indywidualna dobre rezultaty, choć uznawaną za kontrowersyjną jest metoda przedłużonej ekspozycji, która polega na bardzo szczegółowym, wielokrotnym i mocnym (bo używa się czasu teraźniejszego) opowiadaniu najgorszych przeżyć i dokładnego przebiegu wydarzenia traumatycznego. Obecnie za jedną z najskuteczniejszą formę terapii uznaje się desensytyzację za pomocą ruchów gałek ocznych czyli EMDR. Zalecana jest także psychoedukacja rodzinna, pomaga ona osobom bliskim zrozumieć, przez co pacjent przechodzi, jak reagować i co może wspomóc proces zdrowienia. Czy są leki na PTSD?Leczenie farmakologiczne wprowadzane jest często na początku, gdy objawy związane z np. bezsennością są zbyt silne. Do leków, które mogą okazać się przydatne zaliczamy przeciwdepresyjne, przeciwlękowe i stabilizujące nastrój. Nie ma leków na systematyczną i dobraną do potrzeb psychoterapią ważne niezwykle istotne jest to, aby osoba doświadczająca traumy, pozostawała kontakcie z ludźmi. Izolowanie się od otoczenia może doprowadzi do pogłębienia się objawów dlatego towarzystwo i wsparcie innych jest niezbędne dla powrotu do zdrowia. Zalecane jest np. zostanie wolontariuszem, co pozwoli odzyskać poczucie kontroli i pokonać poczucie bezradności. Wskazane jest dołączenie do grupy wsparcia PTSD. Podkreśla się także wagę aktywności fizycznej, w tym jogi i relaksacji, jako formy wspierającej rozmawiać z osobą, która ma PTSDRozmawiając z osobą, która doświadczyła traumy, bądźmy uważni i wspierający. Bardzo trudno dobrać odpowiednie słowa w rozmowie z osobą z tym zaburzeniem, często sami możemy odczuwać przeciążenie, smutek. Czasami wystarczy obecność, życzliwość i bliskość i gotowość do nieosądzającego wysłuchania. Kilka wskazówek, które mogą być pomocne:Nie nadużywajmy słowa należy bagatelizować zdarzenia ani używać argumentów, typu że „niejedną osobę to spotkało, że przecież żyje, że takie jest życie”.Nie mówmy, że „wszystko będzie dobrze”.Warto pamiętać, ze osobom z PTSD często towarzyszy poczucie winy, dlatego należy powstrzymywać się od osądów typy: „mogłeś po kogoś zadzwonić, głośniej krzyczeć, po co go prowokowałaś”.Nie należy namawiać do mówienia o traumatycznym przeżyciu. Jeśli osoba nie chce o tym mówić, nie wolno nalegać, wypytywać. gdy chce mówić o zdarzeniu – trzeba wysłuchać jej ze zrozumieniem, bez okazywać wsparcie, ciepło i zrozumienie, ofiarować pomoc. Można proponować wspólne spędzanie czasu, aktywność do psychoterapii i szukania profesjonalnej filmy:„Manchester by the sea”„Róża”„53 wojny”„W ułamku sekundy”Polecane książki:„Miłość z kamienia. Życie z korespondentem wojennym” Grażyna Jagielska„Nie zaczęło się od ciebie” Mark Wolynn„Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy” Van Der Kolk BesselPowiązane tematy:Jak rozmawiać z dzieckiem o wojnie?Rozdwojenie jaźni (osobowość wieloraka): przyczyny, objawy i leczenie
Przyczyn stresu jest wiele. Może to być nadmiar obowiązków, praca, studia, złe stosunki rodzinne, ogólne trudności w relacjach międzyludzkich, przewlekłe zmęczenie, choroby i zaburzenia psychiczne lub zdarzenia traumatyczne takie jak śmierć czy wypadek. Poziom natężenia stresu oraz to jak sobie z nim poradzimy zależeć będzie od stresora (czyli zdarzenia wywołującego stres
Poniższy test pomaga w wykryciu objawów związanych z Zespołem Stresu Pourazowego. Jeśli objawy opisane w teście stanowią dla Ciebie przeszkodę w codziennym funkcjonowaniu skonsultuj się ze specjalistą (psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą). Test nie jest narzędziem diagnostycznym i jego wynik nie stanowi diagnozy zaburzenia psychicznego. Jeżeli podejrzewasz u siebie Zespół Stresu Pourazowego (PTSD) i chcesz uzyskać wiarygodną diagnozę, skontaktuj się z psychoterapeutą lub psychiatrą. Test online przeznaczony jest wyłącznie dla osób powyżej 18. roku życia. Przystąp do testu online Metodologia Czym jest IES-R? IES-R (IMPACT OF EVENT SCALE – REVISED) jest 22 częściowym testem mierzącym poziom stresu i lęku spowodowanych traumatycznymi wydarzeniami. Używa się go również jako narzędzia przesiewowego przy diagnozowaniu PTSD czyli Zespołu Stresu Pourazowego. Jak to działa? Test składa się z 22 pytań odnoszących się do odczuć, zachowań i myśli respondenta związanych z traumatycznym wydarzeniem na przestrzeni ostatnich siedmiu dni. W ciągu ostatniego tygodnia każde przypomnienie sobie o tamtym wydarzeniu przywoływało uczucia z tym związane. W ciągu ostatniego tygodnia miałem kłopoty ze ciągu ostatniego tygodnia różne rzeczy lub wydarzenia sprawiały, że myślałam o tamtym ciągu ostatniego tygodnia czułem się zirytowany i ciągu ostatniego tygodnia unikałem denerwowania się, kiedy o tym myślałem lub mi o tym ciągu ostatniego tygodnia myślałem o tym, chociaż nie miałem ciągu ostatniego tygodnia czułem, jakby to się nie wydarzyło lub nie było ciągu ostatniego tygodnia trzymałem się z dala od rzeczy lub sytuacji, które mi przypominały o tamtym ciągu ostatniego tygodnia przychodziły mi na myśl urywki lub sceny z tamtego ciągu ostatniego tygodnia byłem niespokojny i łatwo mnie było ciągu ostatniego tygodnia starałem się nie myśleć o tamtym ciągu ostatniego tygodnia zdawałem sobie sprawę, że wciąż mam wiele uczuć związanych z tamtym wydarzeniem, ale nie radziłem sobie z ciągu ostatniego tygodnia moje uczucia związane z tamtym wydarzeniem były trochę ciągu ostatniego tygodnia zachowywałem się lub czułem jakbym znowu tam ciągu ostatniego tygodnia miałem problemy z ciągu ostatniego tygodnia przychodziły fale silnych uczuć związanych z tamtym ciągu ostatniego tygodnia próbowałem usunąć wspomnienia z tamtego wydarzenia z ciągu ostatniego tygodnia miałem problem ze skoncentrowaniem ciągu ostatniego tygodnia przypomnienie sobie o tamtym wydarzeniu powodowało, że odczuwałem reakcje fizyczne, takie jak pocenie się, trudności w oddychaniu, nudności lub kołatanie ciągu ostatniego tygodnia miałem koszmary o tamtym ciągu ostatniego tygodnia byłem bardzo ciągu ostatniego tygodnia starałem się o tym nie rozmawiać. Na każde z pytań respondent odpowiada zaznaczając jedną z pięciu odpowiedzi najbardziej do niego pasującą. W ogóleTrochęUmiarkowanieCzęstoBardzo często Odpowiedzi są punktowane odpowiednio 0, 1, 2, 3 i 4 odpowiedzeniu na wszystkie pytania i zsumowaniu punktów skalę objawów określamy według tabeli. 0-23 pkt Brak lub łagodne objawy24-32 pkt Duża część objawów33 i więcej pkt Większość objawów charakterystycznych dla PTSD Autorzy i badania Test został opracowany w 1997 r. na podstawie starszej 15-częściowej wersji testu IES. Autorami testu są dwaj psychiatrzy i badacze Daniel Weiss i Charles R. Marmar. Liczne badania potwierdziły skuteczność testu, możesz o nich przeczytać tutaj. Wynik testu online pod żadnym pozorem nie stanowi diagnozy zaburzenia psychicznego. W celu otrzymania wiarygodnej diagnozy należy skontaktować się z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą.
PTSD wpływa na samopoczucie emocjonalne, a także wydajność pracy i relacje. Profilaktyka i opieka nad zdrowiem psychicznym. Zespół stresu pourazowego u dziennikarzy i reporterów może być naprawdę upośledzający, wpływając nie tylko na ich samopoczucie emocjonalne, ale także na ich zdrowie, wyniki w pracy i relacje osobiste.
Jeśli niedawno uczestniczyłeś w traumatycznym wydarzeniu, możesz się zastanawiać: Co to jest zespół stresu pourazowego? Oto niektóre objawy, możliwości leczenia i czynniki wyzwalające, na które należy uważać. Jeśli cierpisz na tę chorobę, powinieneś natychmiast szukać pomocy lekarskiej. W niektórych przypadkach leczenie może pomóc w złagodzeniu objawów i zapobiec wpływowi PTSD na życie. Specjaliści w dziedzinie zdrowia psychicznego mogą pomóc w identyfikacji oznak i objawów PTSD. Czym jest zespół stresu pourazowego? Czym jest PTSD?Objawy czyli diagnoza zespołu stresu pourazowegoLeczenie zespołu stresu pourazowegoZłożony zespół stresu pourazowego, a terapia poznawczo-behawioralnaPrzyczyny zespołu stresu pourazowego i bodźceZminimalizowanie ryzyka wystąpienia zespołu stresu pourazowego Czym jest zespół stresu pourazowego? Czym jest PTSD? PTSD to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się ostrym doświadczeniem traumy. Zaburzenie to występuje, gdy osoba doświadcza traumatycznego wydarzenia, które powoduje głębokie zmiany w jej nastroju i funkcjonowaniu poznawczym. W rezultacie osoba ta może mieć zniekształcone przekonania na temat siebie i innych lub może wierzyć, że to ona spowodowała traumę. Osoby te mogą mieć problemy z koncentracją i zasypianiem oraz mogą doświadczać negatywnych myśli na temat traumatycznego wydarzenia. Większość osób doświadcza objawów w ciągu dwóch do trzech tygodni od traumatycznego wydarzenia. Aby postawić diagnozę, lekarz przeprowadzi badanie fizykalne i zbierze pełny wywiad medyczny. Chociaż nie ma badań laboratoryjnych pozwalających na rozpoznanie PTSD, lekarz może zastosować inne testy, aby wykluczyć choroby fizyczne. Oprócz oceny psychologicznej, lekarz może zalecić leczenie w celu złagodzenia objawów. Ważne jest jednak, aby jak najszybciej zgłosić się do lekarza, jeśli doświadczasz silnych emocji i obawiasz się, że możesz mieć PTSD. Kobiety często czekają cztery lata na wizytę u lekarza z powodu objawów. Z kolei mężczyźni natychmiast szukają pomocy lekarskiej. U mężczyzn występuje więcej objawów niż u kobiet, w tym ponowne doświadczanie, obawy związane z pobudzeniem i unikanie pobudzenia. U mężczyzn objawy mogą wystąpić miesiące po traumatycznym wydarzeniu, natomiast u kobiet – miesiące później. Objawy różnią się w zależności od osoby, a u niektórych osób mogą wystąpić miesiące lub lata po traumatycznym wydarzeniu. Objawy czyli diagnoza zespołu stresu pourazowego Niektórzy ludzie rozwijają objawy zespołu stresu pourazowego zaraz po traumatycznym wydarzeniu, podczas gdy u innych objawy występują miesiące, lata, a nawet dekady później. Objawy są najbardziej nasilone w ciągu pierwszych kilku dni lub tygodni po traumatycznym wydarzeniu, ale mogą trwać miesiącami, latami, a nawet dziesięcioleciami. Objawy mogą być łagodne lub ciężkie i zazwyczaj są trwałe. Wiele osób doświadcza objawów we wczesnych latach młodzieńczych i dwudziestych, ale u innych stan ten może rozwijać się latami. Urazowe wydarzenie powoduje, że układ nerwowy reaguje w sposób „walcz lub uciekaj”. Reakcja „walcz lub uciekaj” zwiększa tętno, ciśnienie krwi, siłę i czas reakcji, a następnie powoli się wycisza i powraca do normalnego stanu. Jeśli jednak czynniki stresogenne są na tyle silne, że wywołują nadmierną reakcję „walcz lub uciekaj”, organizm może utknąć w tym stanie. Leczenie PTSD polega na odblokowaniu układu nerwowego, aby mógł on powrócić do normalnego stanu. Jeśli doświadczyłeś traumatycznego wydarzenia, prawdopodobnie odczuwałeś takie objawy. Traumatyczne zdarzenie zachwiało Twoim poczuciem bezpieczeństwa i zaufania, a Ty nie możesz przestać o nim myśleć. Możesz odczuwać niepokój, lęk i ogólne uczucie emocjonalnego odrętwienia. Osoby cierpiące na PTSD mogą mieć trudności z radzeniem sobie z objawami i mogą unikać określonych sytuacji lub myśli. Różne psychoterapie zespołu stresu pourazowego (PTSD) mogą pomóc osobom cierpiącym na ten zespół przezwyciężyć strach i traumę związaną z przeszłymi doświadczeniami. Jedną z takich terapii jest terapia przedłużonej ekspozycji, która jest rodzajem psychoterapii uczącej osoby cierpiące na ten zespół konfrontacji z traumatycznymi wspomnieniami w kontrolowanym środowisku. Terapia ta wymaga jednej 60-120-minutowej sesji tygodniowo przez trzy miesiące. Każda sesja rozpoczyna się od omówienia metody leczenia i wskazówek dotyczących radzenia sobie z objawami lęku. Następnie pacjenci ćwiczą wyobrażeniowe i in-vivo ekspozycje na traumę, aby nauczyć się nowych sposobów radzenia sobie ze wspomnieniami i uczuciami. Kilka leków przeciwdepresyjnych może również pomóc w leczeniu objawów związanych z PTSD, w tym lęku i depresji. Leki te powinny być stosowane wyłącznie pod nadzorem specjalisty z zakresu zdrowia psychicznego. Leki te, choć nie są powszechnie zalecane dla pojedynczych osób, są bardzo skuteczne w przypadku niewielkiej mniejszości osób z PTSD. Mimo że nie ma sprawdzonych sposobów zapobiegania PTSD, wiele osób uważa je za pomocne i dzięki nim może w pełni powrócić do zdrowia. Chociaż nie ma powszechnie akceptowanej metody leczenia PTSD, niektóre leki przeciwdepresyjne wykazały obiecujące wyniki w badaniach naukowych. Leki te zakłócają działanie substancji chemicznych w mózgu, które przyczyniają się do wystąpienia objawów. Pierwszym krokiem w ustaleniu, czy cierpisz na PTSD, jest rozpoznanie swoich objawów. Terapeuta może dostarczyć materiały pisemne i polecane strony internetowe. Podczas spotkania najlepiej zadawać pytania dotyczące traumatycznego wydarzenia, którego doświadczyłeś. Należy poinformować terapeutę o tym, że boimy się pewnych miejsc, ludzi lub sytuacji. Inne objawy PTSD to trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji z innymi, myśli o samookaleczeniu lub nadużywanie alkoholu. Złożony zespół stresu pourazowego, a terapia poznawczo-behawioralna Objawy PTSD mogą być trudne do opanowania, ale najlepszym sposobem radzenia sobie z nimi jest zidentyfikowanie czynników wyzwalających. Objawy PTSD mogą być wywoływane przez wiele rzeczy, w tym przedmioty, zapachy i sceny z traumy. Pacjent może także odczuwać niepokój lub lęk, gdy wraca do miejsca zdarzenia lub widzi coś, co przypomina mu o traumatycznym przeżyciu. Inne czynniki wyzwalające to dotykanie części ciała, ból, a nawet widok innej, podobnej traumy. Osoby, które doświadczyły traumatycznego wydarzenia, mogą doświadczać zmian nastroju, zniekształconych przekonań na temat siebie lub innych oraz braku pozytywnych emocji. Zmiany te mogą prowadzić do wielu problemów ze zdrowiem psychicznym. Mogą także prowadzić do prób samookaleczenia i samobójstwa. Osoby cierpiące na PTSD często nie czują potrzeby szukania pomocy lekarskiej ani przyznawania się do tego, że cierpią na zaburzenia psychiczne. Ważne jest jednak podjęcie leczenia, aby nauczyć się, jak radzić sobie z objawami i zmniejszyć ryzyko dalszych szkód. Po zdiagnozowaniu PTSD należy zidentyfikować czynniki wyzwalające. Mogą one być widoczne lub ukryte. Pacjent może nie zdawać sobie sprawy ze swoich czynników wyzwalających, dopóki nie doświadczy objawów. W większości przypadków przyczyną objawów jest jednak traumatyczne wydarzenie. Częstym czynnikiem wyzwalającym jest poczucie zagrożenia. Aby pomóc w radzeniu sobie z objawami , należy udać się na terapię do terapeuty. Może on pomóc w identyfikacji czynników wyzwalających i opracowaniu mechanizmów radzenia sobie z nimi. W tym wypadku może pomóc jedynie terapia PTSD. Przyczyny zespołu stresu pourazowego i bodźce Objawy obejmują silny niepokój, uporczywe koszmary senne i natrętne wspomnienia traumatycznego wydarzenia. Inne częste objawy to trudności ze snem, drażliwość i ciągłe zamartwianie się. Chociaż objawy różnią się znacznie w zależności od osoby, istnieją pewne wspólne schematy, które występują u wielu osób. Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej o objawach i sposobach ich rozpoznawania. Poniżej wymieniono kilka najczęstszych z nich. PTSD – przyczyny. W różnych badaniach sugeruje się, że u różnych osób PTSD występuje w różnym stopniu. Może to wynikać z faktu, że różne grupy w różny sposób przeżywają traumatyczne wydarzenia. Dlatego bardzo ważne jest porównywanie wyników badań przeprowadzonych wśród laików z wynikami badań przeprowadzonych wśród pacjentów klinicznych. Mimo to częstość występowania PTSD (Posttraumatic Stress Disorder) jest bardzo wysoka i może utrzymywać się przez lata, a nawet dziesięciolecia po wystąpieniu traumatycznego wydarzenia. Nie jest do końca jasne, co powoduje PTSD u niektórych osób, ale badania te są nadal konieczne, aby lepiej zrozumieć objawy i przyczyny PTSD. W niektórych przypadkach w grę wchodzi płeć. Na przykład kobiety częściej niż mężczyźni są narażone na przemoc, co może zwiększać ryzyko wystąpienia u nich PTSD. Ponadto naukowcy badają, czy płeć może mieć wpływ na odporność danej osoby. Czynniki te mogą pomóc w wyjściu z PTSD. Choć nie w każdym przypadku możliwe jest ustalenie przyczyny PTSD, szybkie podjęcie leczenia jest niezbędne, aby zapobiec pogorszeniu się objawów. Leczenie zazwyczaj obejmuje psychoterapię, poradnictwo lub leki. Opcje te będą dostosowane do potrzeb każdej osoby. Przyczyną może być wypadek samochodowy, klęska żywiołowa czy też śmierć bliskiej osoby i napaść. Często na PTSD cierpią weterani wojskowi, mają oni zaburzenia snu oraz tak zwane flashbacki (przebłyski) trudnych chwil. Jest to jedno z zaburzeń lękowych. Psychiatria zna bardzo dużo takich przypadków. Zminimalizowanie ryzyka wystąpienia zespołu stresu pourazowego Zapobieganie zespołowi stresu pourazowego (PTSD) należy rozpocząć jak najwcześniej. Objawy i czynniki ryzyka wystąpienia tego zaburzenia nie są dobrze poznane, ale istnieją dowody na to, że pewne czynniki wiążą się z większym ryzykiem. Do urazów psychicznych zalicza się przemoc interpersonalną, wykorzystywanie seksualne, walkę i traumę wojskową, katastrofy naturalne i zdarzenia związane z przestępczością. Inne źródła PTSD to bycie świadkiem traumatycznych wydarzeń, osoby ubiegające się o azyl i uchodźcy. Bez względu na swoje znaczenie, zapobieganie PTSD jest głównym tematem badań od dziesięcioleci. Chociaż często zaleca się wczesne interwencje w celu zapobiegania PTSD, nie są one tak skuteczne w zmniejszaniu ryzyka wystąpienia tego zaburzenia. Co więcej, mogą one przynieść więcej szkody niż pożytku. Mimo to są one szeroko stosowane i budzą kontrowersje nawet w samej dziedzinie PTSD. Co więcej, choć intuicyjnie wydają się korzystne, brak badań i dowodów sugeruje, że mogą być szkodliwe. Niewiele jest dowodów na poparcie stosowania wczesnych interwencji w celu zapobiegania PTSD. Mimo to APA zaleca psychoedukację i prowadzenie spraw osób, które doznały traumy, oraz zachęca do stałej opieki nad nimi. Ponadto na skuteczność interwencji może wpływać charakterystyka grupy. Ostatecznie zapobieganie PTSD powinno dotyczyć czynników ryzyka występujących u danej osoby. Jeśli interwencje okażą się skuteczne, powinny być oferowane na wczesnym etapie. Muszą być one jednak prowadzone wcześnie i często.
Złożony zespół stresu pourazowego wynika z wielokrotnie doświadczanych traum w okresie dzieciństwa (najczęściej w relacji z rodzicami/opiekunami). Osoby, które zmagają się z tym zaburzeniem mogą otrzymywać błędne diagnozy, takie jak m.in. zaburzenie lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, depresje, choroby dwubiegunowe, czy zaburzenia osobowości (np. borderline).
Blog — czyli o psychologii zwyczajnym językiem W krzywym zwierciadle myśli, czyli o zniekształceniach poznawczych. „Uważaj, co do siebie mówisz, bo może okazać się, że słuchasz.”Czy człowiek jest słoikiem z dżemem, którego zawartość i skład są oczywiste, więc zasługuje na naklejoną pieczołowicie etykietę? Nie. Jeśli mamy potrzebę, aby czasem ocenić siebie lub drugiego człowieka, nazywajmy i oceniajmy jego zachowanie, a nie osobę. Zamiast powiedzieć: „Ale z Ciebie leń.”, pytajmy: „Nie chciało Ci się tym razem?”(…)
post-traumatic stress disorder; a mental condition caused by having or seeing a very frightening or shocking experience, such as an accident or fighting in a war
W ciągu jednego roku aż 27% dorosłych Europejczyków doświadcza przejawów złego stanu psychicznego. U znacznej części z nich może rozwijać się choroba psychiczna wymagająca specjalistycznej opieki medycznej. Z danych projektu EZOP, finansowanego z Narodowego Programu Zdrowia wynika, że u około 10% osób stwierdza się występowanie zaburzeń nerwicowych, w tym związanych ze specyficzną reakcją psychologiczną, do której zalicza się stresowe zaburzenie Stresu Pourazowego, zwany w skrócie PTSD (ang. Post Traumatic Stress Disorder) to wynik urazu psychicznego i konsekwencja reakcji na silny stres. Jedną z wielu możliwości leczenia zaburzenia jest wsparcie terapeutyczne i farmakologiczne Pacjenta. Pomoc doświadczonych specjalistów z zakresu psychologii i psychiatrii oferuje Mind Health – Centrum Zdrowia jest PTSD, jakie są przyczyny i objawy zaburzenia oraz na czym polega rola psychiatry i psychoterapeuty w terapii choroby? Przeczytaj artykuł przygotowany przez naszych treści:Czym jest PTSD?Przyczyny zespołu stresu pourazowegoStres pourazowy – statystykiZespół stresu pourazowego – czynniki ryzykaObjawy PTSDNa czym polega diagnoza zespołu stresu pourazowego? PTSD – test diagnostycznyLeczenie PTSDIle trwa terapia zespołu stresu pourazowego?Czy PTSD można wyleczyć?Czym jest PTSD?Zespół Stresu Pourazowego, w najnowszej Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11, jest przypisywany do grupy zaburzeń szczególnie związanych ze stresem z kodami:6B40 – Zespół stresu pourazowego PTSD;6B41 – Złożony zespół stresu jest formą reakcji na wydarzenie o mocnym wydźwięku psychicznym, związanym ze stresem lub traumatycznym zdarzeniem. Nadmiar negatywnych bodźców lub seria wydarzeń ze znaczną ilością silnych stresorów sprawia, że u chorego pojawia się silne zaburzenie z kryteriami diagnostycznymi, ekstremalny stres i reakcja na niego, muszą następstwem traumatycznego wydarzenia (występuje więc po pewnym czasie od ekspozycji na czynnik stresogenny).Z definicji, zespół stresu pourazowego jest specyficzną reakcją psychologiczną na wysoce stresujące wydarzenie, związane np. z realnym zagrożeniem utraty zdrowia lub życia. Jednak do czynników wywołujących PTSD zalicza się również wydarzenia z „normalnego” zakresu doświadczeń życiowych, choć trudnych i bolesnych (np. rozwód, śmierć bliskiej osoby, żałoba, problemy finansowe).Osoby, u których rozpoznaje się zaburzenie (nawet pomimo dotychczasowego, dobrego zdrowia psychicznego), borykają się z zaburzeniami snu, koszmarami, silnym lękiem i psychiczny wywołany silnym stresem, nie u każdej osoby wywoła objawy PTSD. Jednak do odpowiedniego różnicowania zaburzenia, doświadczenie określonego stresora jest konieczne, by móc zdiagnozować PTSDPierwsze wzmianki o istnieniu silnej korelacji między traumatycznymi wydarzeniami a ich wpływem na zdrowie psychiczne, pochodzą już z okresu przed naszą erą. Opisy traumy związanej z działaniami wojennymi, można odnaleźć w wielu dziełach opisujących dzieje cywilizacji starożytnego Rzymu, Grecji czy wieku XX, stopniowe wprowadzenie określonej jednostki chorobowej do użycia w medycznej nomenklaturze, poprzedziło liczne kontrowersje w stosunku do definicji PTSD. Część specjalistów uważała, że zetknięcie się z nadzwyczaj stresującym wydarzeniem czy doświadczenie traumatycznej sytuacji, wiąże się z oczywistym cierpieniem, więc nie ma potrzeby nadawania temu dodatkowego wymiaru objawów latach 70-tych XX wieku naukowcy zajęli się badaniem wpływu stresu pourazowego na zdrowie psychiczne. Oceniano wówczas przeżycia wojenne zarówno u osób uczestniczących w wojnie w Wietnamie, jak i u ofiar holocaustu. Badania rozszerzono i w ten sposób oceniano wpływ stresu wywołanego np. uczestnictwem w wypadku drogowym, napadem czy zespołu stresu pourazowegoWydarzenia, które mogą przyczynić się do rozwoju zaburzenia zwanego PTSD to ofiarą:poważnego wypadku samochodowego lub innych;klęski żywiołowej;gwałtu;napaści;przemocy seksualnej;przemocy fizycznej (w tym w dzieciństwie);krańcowego zaniedbania przez rodziców/opiekunów;tortur;przymusowego przesiedlenia;uwięzienie;bycie zakładnikiem;bycie świadkiem traumatycznego wydarzenia;nagła śmierć kogoś pourazowy – statystykiWyniki badania w projekcie EZOP pokazały, że na stwierdzonych 16% przypadków zaburzeń nerwicowych i pokrewnych, ponad 2% z nich było diagnozowanych jako źródeł literaturowych rozpowszechnienie zaburzenia pourazowego jest zależne od kraju, w którym badanie zachorowalności jest realizowane. Szacuje się, że PTSD może występować u 1% populacji danego regionu, jak i osiągać wynik 18%. W Polce odnotowuje się zespół stresu pourazowego u ponad 10% kolei inne badania udowodniły związek między występowaniem u Pacjenta innych zaburzeń natury psychicznej w przeszłości, a wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia PTSD w przyszłości w przypadku narażenia się na sytuacje o wysokim poziomie stresu (traumy).Badanie „Symptoms of Depression, Anxiety, Post-Traumatic Stress Disorder, and Suicidal Ideation Among State, Tribal, Local, and Territorial Public Health Workers During the COVID-19 Pandemic” zrealizowane w Stanach Zjednoczonych w roku 2021, w którym wzięło udział 26 174 respondentów, wykazało, że u ponad 36% z nich stwierdzono objawy zespołu stresu stresu pourazowego – czynniki ryzykaZespół stresu pourazowego może rozwinąć się w odpowiedzi na wyjątkowo groźne wydarzenie, jak również w wyniku długofalowej ekspozycji na obciążające psychikę sytuacje. Osoby z PTSD należy leczyć tak jak w przypadku innych, powszechnie występujących zaburzeń się zwiększone prawdopodobieństwo ryzyka wystąpienia PTSD u osób:u których w przeszłości wystąpiło inne zaburzenie natury psychicznej, w tym:zaburzenia lękowe;lęk paniczny;choroba afektywna (np. nawracające stany depresyjne);depresja;dystymia;o określonych cechach osobowości (temperamencie), u których uraz może przyczynić się do rozwoju zaburzenia, w tym: introwersja, niższe poczucie własnej wartości;predyspozycje genetyczne;obecność wcześniejszej traumatyzacji (np. w przypadku żołnierzy):zetknięcie się z osobami rannymi;bycie świadkiem czyjejś śmierci, śmiertelnego wypadku komunikacyjnego;doświadczenie silnego uczucia bezradności, strachu;nasilenie intensywności traumy:im wyższe ryzyko narażenia się na traumatyczne przeżycia, tym wyższe ryzyko pojawienia się PTSD;predyspozycje środowiskowe:dysfunkcja w systemie rodzinnym;doświadczenie przemocy domowej;traumy z dzieciństwa;brak odpowiedniego systemu wsparcia;brak odpowiedniego wsparcia społecznego po wydarzeniu lub niewielkie wsparcie ze strony otoczenia;ubóstwo rodziców;płeć:kobiety chorują częściej niż mężczyźni;w przypadku kobiet w średnim wieku, prawdopodobieństwo, że rozwinie się PTSD, jest dwa razy większe niż u mężczyzn;wiek:obserwuje się zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u adolescentów;Objawy PTSDSyndrom PTSD może powodować wiele objawów psychicznych i fizycznych. Osoby doświadczające stresu pourazowego doświadczają przerażających myśli;retrospekcji:ciągłe przeżywanie traumy;towarzyszące im objawy somatyczne tj. nadmierne pocenie, przyspieszony oddech, szybsze bicie serca (kołatanie);koszmarów sennych;emocjonalnego odrętwienia;silnego poczucia winy;depresji;ciągłego zamartwiania się;utraty emocje towarzyszące zespołowi stresu pourazowego sprawiają, że codzienne funkcjonowanie staje się kłopotliwe. Osoby zmagające się z PTSD unikają miejsc, wydarzeń, a nawet przedmiotów przypominających im o cierpieniu. Zetknięcie z „unikanym” sprawia, że wywołane zostają przeszłe doświadczenia związane z symptomów PTSD zalicza się ciągłe odczuwanie napięcia i podenerwowania. Tym, co wyróżnia ASD (ciężką reakcję na stres) od zespołu stresu pourazowego, jest fakt, że w przypadku tego drugiego objawy utrzymują się dłużej niż kilka wywołuje u chorych trudności z koncentracją, uwagą, zaburzenia w sposobie odżywiania i snu. Niektóre osoby z PTSD nie wykazują żadnych objawów przez długi czas od traumatycznego wydarzenia, zatem choroba może pojawić się znacznie później niż czynnik stresu pourazowego:ponowne (wielokrotne) przeżywanie nadmiernie obciążającego psychicznie (traumatycznego) wydarzenia z przeszłości;opóźniona lub przedłużona reakcja na wydarzenie traumatyczne (krótko lub długotrwałe) o charakterze zagrażającym, wywołującym ciężkie przeżycia (nie tylko u osób z PTSD);doświadczanie przykrych, „żywych” obrazów wydarzenia, natrętnych wspomnień, retrospekcji, koszmarów sennych;zmysłowe, emocjonalne i fizyczne doznania związane z traumą;unikanie myśli i wspomnień o wydarzeniu, a także unikanie działań, sytuacji, przedmiotów lub osób przypominających zdarzenie;nadmierna czujność;wzmożona reakcja zaskoczenia na bodźce (osoby z PTSD łatwo wystraszyć);doświadczanie odczucia odrętwienia, emocjonalnego przytępienia, odizolowania od innychnadmierne pobudzenie wegetatywne z nadmierną czujnością i wzmożoną reaktywnością na bodźce;zaburzenia snu, bezsenność;lęk;depresja;wyobcowanie;anhedonia;myśli czym polega diagnoza zespołu stresu pourazowego?Specjaliści w zakresie psychologii i psychiatrii mają doświadczenie, wiedzę oraz umiejętności niezbędne w diagnostyce różnicowej zespołu stresu pourazowego. Prawidłowa ocena objawów stresu pourazowego oraz ogólnego stanu zdrowia Pacjenta pozwala odpowiednio dobrać ścieżkę leczenia w tym najodpowiedniejszych narzędzi diagnozowaniu PTSD specjaliści posługują się opisem klinicznym i wskazówkami diagnostycznymi zaburzenia, a także badawczymi kryteriami diagnostycznymi (niezbędnymi warunkami rozpoznania zespołu stresu pourazowego).Diagnoza zespołu stresu pourazowego polega na weryfikacji kryteriów objawowych, w tym:kryterium podstawowe dotyczące stresora i skali jego nasilenia, w związku z tym:osoba doświadczyła, była świadkiem lub została skonfrontowana ze zdarzeniem niosącym śmierć, zagrożenie życia, względnie poważne zranienie fizyczne, lub naruszenie fizycznej integralności siebie lub innych;reakcja osoby doświadczającej silnych emocji, obejmowała intensywny strach, bezsilność lub przerażenie;Ponadto, Pacjenci z PTSD doświadczają innych, kategoryzowanych w skali rozpoznawczej stresu pourazowago objawów, które muszą zostać zweryfikowane przez specjalistę - psychiatrę lub psychologa:uporczywe przypominanie lub „odżywanie” stresora w tym:przeżywanie natrętnych reminiscencji (przebłysków), żywych wspomnień, nawracających snów;doświadczenie dystresu przy ekspozycji na okoliczności przypominające lub związane ze stresorem;postawa unikania okoliczności przypominających lub powiązanych ze stresorem (jednocześnie związane z brakiem takiego zachowania przed jego działaniem);wystąpienie jednego z wymienionych poniżej kryteriów:niemożność przypomnienia sobie, częściowo lub całkowicie, okresu ekspozycji na stresor;epizody podwyższonej wrażliwości psychologicznej i pobudzenia niewystępujące przed urazem, trudności w zasypianiu, przedwczesne budzenie się, drażliwość, wybuchy agresji i gniewu, trudności w koncentracji, nadmierna czujność, wyolbrzymiona reakcja na – test diagnostycznyJednym z narzędzi najczęściej stosowanych do pomiaru reakcji na stres pourazowy, jest 6-punktowa Skala Wpływu Zdarzeń IES-6 (ang. Impact of Event Scale-Revised). Test obejmuje 3 grupy objawów PTSD uchwyconych w 22 częściach. Dzięki IES-6 możliwy jest pomiar stresu i lęku wywołanych wydarzeniami traumatycznymi w ciągu minionych 7 dni od wystąpienia poddawana badaniu na każde z zadanych pytań odpowiada, zaznaczając jedną z pięciu najbliższych prawdzie odpowiedzi (zaznaczając: „w ogóle”, „trochę”, „umiarkowanie”, „często” lub „bardzo często”) dotyczących zachowań, uczuć i myśli związanych z wydarzeniem urazowym:Zestaw pytań IES-6 różnicujących zaburzenie pourazowe zespołu PTSD:W ciągu ostatniego tygodnia każde przypomnienie sobie o tamtym wydarzeniu przywoływało uczucia z tym ciągu ostatniego tygodnia miałem kłopoty ze ciągu ostatniego tygodnia różne rzeczy lub wydarzenia przypominały traumatyczne ciągu ostatniego tygodnia czułem się zirytowany i ciągu ostatniego tygodnia unikałem denerwowania się, kiedy o tym myślałem lub mi o tym ciągu ostatniego tygodnia myślałem o tym, chociaż nie miałem ciągu ostatniego tygodnia czułem, jakby to się nie wydarzyło lub nie było ciągu ostatniego tygodnia trzymałem się z dala od rzeczy lub sytuacji, które mi przypominały o tamtym ciągu ostatniego tygodnia przychodziły mi na myśl urywki lub sceny z tamtego ciągu ostatniego tygodnia byłem niespokojny i łatwo mnie było ciągu ostatniego tygodnia starałem się nie myśleć o tamtym ciągu ostatniego tygodnia zdawałem sobie sprawę, że wciąż mam wiele uczuć związanych z tamtym wydarzeniem, ale nie radziłem sobie z ciągu ostatniego tygodnia moje uczucia związane z tamtym wydarzeniem były trochę ciągu ostatniego tygodnia zachowywałem się lub czułem, jakbym znowu tam ciągu ostatniego tygodnia miałem problemy z ciągu ostatniego tygodnia przychodziły fale silnych uczuć związanych z tamtym ciągu ostatniego tygodnia próbowałem usunąć wspomnienia z tamtego wydarzenia z ciągu ostatniego tygodnia miałem problem ze skoncentrowaniem ciągu ostatniego tygodnia przypomnienie sobie o tamtym wydarzeniu powodowało, że odczuwałem reakcje fizyczne, takie jak pocenie się, trudności w oddychaniu, nudności lub kołatanie ciągu ostatniego tygodnia miałem koszmary o tamtym ciągu ostatniego tygodnia byłem bardzo ciągu ostatniego tygodnia starałem się o tym nie rozmawiać. [1]Leczenie PTSDObjawy eksponowane w zaburzeniu PTSD w wyniku relacji na silny bodziec stresogenny, mogą wystąpić u każdego. Traumatyczne wydarzenie niesie za sobą pokłady wielu silnych emocji, dlatego uznaje się część z tych symptomów za takie, które mieszczą się w granicach „normy”.Mimo tego, że objawy silnego stresu pourazowego mogą minąć z czasem, nie wolno ich lekceważyć. Zwłaszcza w przypadku dużego prawdopodobieństwa pojawienia się powikłań i trwałych zmian osobowości. Leczenie PTSD jest możliwe i skuteczne. W leczeniu zespołu stresu pourazowego wyróżnia się metody psychoterapeutyczne oraz psychoterapii w leczeniu PTSDLeczenie terapeutyczne Pacjentów ze zdiagnozowanym zespołem stresu pourazowego, odbywa się poprzez takie formy jak:terapia kognitywno-behawioralna (terapia poznawczo-behawioralna);psychoterapia dynamiczna;desensytyzacja;terapia EMDR (terapia odwrażliwiania i przetwarzania za pomocą ruchu gałek ocznych; ang. Eye Movement Desensitization and Reprocessing);redukowanie intensywności reakcji lękowych wywołujących zespoły objawowe zaburzenia pourazowego;terapia ekspozycyjna:elementy redukowania lęku w procesie przywoływania stresogennych bodźców (doświadczeń traumatycznych);terapia przedłużonej ekspozycji jest praktykowana w USA przez Departament ds. Weteranów;grupy samopomocowe – terapia radzenia sobie z lękiem u osób ze zdiagnozowanym zespołem stresu pourazowego obejmuje:trening oswajania stresu;treningi relaksacji;warsztaty pozytywnego myślenia;trening asertywności;sposoby blokowania myśli;terapię zabawą;psychoedukację;wzmacniane własnej autonomii;odbudowywanie zaufania;uznanie traumatycznych doświadczeń;Farmakoterapia w zespole stresu pourazowegoNajlepsze rezultaty w leczeniu osób z PTSD – zwłaszcza w ostrej i przewlekłej formie choroby – odnotowuje się w przypadku stosowania jednoczesnej psychoterapii i farmakoterapii. W leczeniu PTSD stosuje się leki:przeciwdepresyjne z grupy SSRI (ang. selective serotonin reuptake inhibitors; inhibitory zwrotne wychwytu serotoniny):obserwuje się korzystne działanie u 70% leczonych na PTSD osób;SNRI (ang. serotonin-norepinephrine reuptake inhibitor; selektywne inhibitory wychwytu noradrenaliny i serotoniny);przeciwdepresyjne, w tym:tianeptyna;wenlafaksyna;trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, TLPD;anksjolityczne:buspiron (tylko przy objawach GAD; ang. general anxiety disorder; lęku uogólnionego);normotymiczne:karbamazepina;nootropowe;przeciwlękowe:benzodiazepiny;β-blokery:substancje blokujące receptory adrenergiczne;nasenne: trwa terapia zespołu stresu pourazowego?Czas trwania terapii zespołu stresu pourazowego zależy od kilku czynników, w tym od ogólnej oceny stanu zdrowia Pacjenta, nasilenia objawów choroby oraz całego procesu leczenia, wybranych metod i technik PTSD:ostry PTSD – leczenie trwa powyżej 3 miesięcy;przewlekły PTSD - leczenie trwa powyżej 6 trwania farmakoterapii:ostry PTSD – od 6 miesięcy do 1 roku;przewlekły PTSD – od 1 roku do 2 PTSD można wyleczyć?Leczenie zespołu stresu pourazowego ma pomóc Pacjentowi wrócić do normalnego życia i funkcjonowania. Zarówno psychoterapia jak i farmakoterapia zapobiegają powstawaniu trwałych zmian w psychice chorego (w tym zaburzeń osobowości).Po wdrożeniu właściwej formy psychoterapii przez doświadczonego terapeutę, większość osób z PTSD doświadcza poprawy zdrowia psychicznego. O tym, że Pacjent dochodzi do pełni zdrowia świadczy przede wszystkim ustąpienie objawów, zachowań i myśli związanych z urazem.[1] w Praktyce Ogólnolekarskiej 2002, tom 2, nr 1: Psychiatryczna diagnoza zespołów pourazowych — klinika, orzecznictwo; Janusz Heitzman Zakład Patologii Społecznej Katedry Psychiatrii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie; Via Medica; ISSN 1643–0956;Psychiatria 2007, tom 4, nr 3: Zespół stresu pourazowego — rozumienie i leczenie; Aleksandra Cebella, Izabela Łucka Klinika Psychiatrii Rozwojowej, Zaburzeń Psychotycznych i Wieku Podeszłego Akademii Medycznej w Gdańsku; 2007 Via Medica; ISSN 1732–9841;Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2008; 3, 2: 80-84: Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego; Małgorzata Dąbkowska Katedra i Klinika Psychiatrii, Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; str. 8-84;
zespół stresu pourazowego (posttraumatic stress disorder, PTSD; American Psychiatric Association, 1980). Zapoczątkowało to gwałtowny rozwój badań nad PTSD oraz poszukiwanie form terapii tych zaburzeń (Friedman, 1999). Warunkiem podstawowym zarówno skutecznej terapii, jak i prowadzenia jakichkolwiek
Większość Ukraińców może mieć problemy psychiczne związane z wojną w Ukrainie. Jak im pomóc? Zdaniem psychiatry, Agnieszki Popiel, to zadanie może być bardzo trudne. Głównie z powodów finansowych. Objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD) Jak pomóc osobie z PTSD? Jakie są metody leczenie PTSD? Leczenie PTSD w Polsce jest utrudnione Dlaczego leczenie PTSD jest tak ważne? Wojna w Ukrainie może wywołać problemy natury psychicznej nawet u 80 proc. populacji, która ją doświadczyła. Co więcej, u 40 proc. z nich może rozwinąć się zespół stresu pourazowego (PTSD) – uważa dr hab. Agnieszka Popiel, psychiatra z Kliniki Terapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS w Warszawie, profesor Uniwersytetu SWPS, powołując się na badania, które w ostatnim czasie pojawiły się na ten temat i dotyczyły wojny w Syrii, a także jej wpływu na stan zdrowia badań tych wynika, że wojna w Syrii wyrządziła szkody w zakresie zdrowia psychicznego aż u 80 proc. populacji. U 40 proc. cywili, którzy jej doświadczyli, wystąpił zespół stresu pourazowego. Wśród innych zaburzeń psychicznych, wymienić można depresję, zaburzenia lękowe, zaburzenia adaptacyjne, związane np. z koniecznością adaptacji do warunków w nowym kraju (w przypadku uchodźców), lub do tego, że utraciło się bliskich i trzeba się odnaleźć w nowej problemów mogą doświadczać również Ukraińcy, zarówno ci, którzy przebywają na terenie kraju ogarniętego wojną, jak i ci, którzy w niego wyjechali, pozostawiając tam swoich bliskich. Objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD)Zespół stresu pourazowego (PTSD) jest poważnym zaburzeniem natury psychicznej, mogącym wystąpić u osób, które przeżyły traumatyczne doświadczenie, takie jak wojna, atak terrorystyczny, klęska żywiołowa, poważny wypadek, gwałt czy inna brutalną napaść.– PTSD może wystąpić po wszelkiego rodzaju traumatycznych doświadczeniach, również po śmierci bliskiej osoby, a nawet po otrzymaniu wiadomości o jej śmierci – wyjaśniła dr hab. Agnieszka Popiel i dodała, że do jej kliniki już zaczęli trafiać uchodźcy z Buczy i ciągu pierwszych kilku dni po traumatycznym doświadczeniu mamy do czynienia z tzw. ostrą reakcją na stres. Mogą się wtedy pojawić poniższe objawy: olbrzymi lęk, gniew, nawracające koszmary, nadmierna czujność, pobudzenie. Jeśli te objawy utrzymują się do około miesiąca, mówi się o tzw. ostrym zaburzeniu stresowym. Jeśli dłużej, mamy do czynienia zespołem stresu pourazowego (PTSD). – W tym okresie większość osób nie potrzebuje terapii, ale głównie obecności drugiego człowieka, poczucia bezpieczeństwa. Interwencje większości psychologów w tym pierwszym czasie służą poprawie komfortu, podobnie temu służy obecność innych życzliwych osób – tłumaczy psychiatra i dodaje: – Psycholog może natomiast ocenić, czy pod wpływem ekstremalnego doświadczenia nastąpiło zaostrzenie wcześniejszych dolegliwości, takich jak depresja, psychozy, lub pojawiły się myśli samobójcze, co już wymaga interwencji specjalisty. Stąd ważna jest wiedza kliniczna psychologów pozwalająca na monitorowanie stanu osoby w pierwszych dniach i tygodniach po konfrontacji z zagrożeniem ciągu pierwszego miesiąca od doświadczenia traumy większość osób zaczyna dochodzić do siebie. Niestety u niektórych z nich może rozwinąć się zespół stresu pourazowego. Mogą na niego wskazywać objawy, takie jak nawracające wspomnienia, unikanie różnych sytuacji, zwiększona czujność, ciągłe poczucie zagrożenia. – Jeśli będą się one utrzymywać nawet po upływie miesiąca, i nie wykazują tendencji do ustępowania, to możemy mówić o zespole stresu pourazowego – uważa dr Popiel i dodaje, że podstawą rozpoznania PTSD jest to, że z powodu tych objawów obniża się jakość życia, a człowiek bardzo źle funkcjonuje. Nie jest w stanie pracować, oddala się od rodziny, od bliskich, nie je, zmienia się sposób jego funkcjonowania.– Człowiek z PTSD cały czas jest cierpiący, uwikłany w lęku, smutku, a często poczuciu winy. Jest wyczulony na wszelkie zwiastuny niebezpieczeństwa i reaguje gwałtownie (ucieczka, płacz), albo wręcz przeciwnie sprawia wrażenie zamrożonego, bez kontaktu, odrętwiałego – tłumaczy specjalistka. Jak pomóc osobie z PTSD?Zdaniem dr Popiel, PTSD może występować u większości uchodźców z Ukrainy.– W obecnej sytuacji należy zwrócić uwagę na konieczność rozważania PTSD u większości uchodźców – wojna w Ukrainie trwa od 24 lutego, choć właściwie i dla wielu od 2014 r. Często mamy do czynienia z przewlekłą i wielokrotną traumatyzacją, na którą nakładają się stresory związane ze znalezieniem się w obcym kraju, nieznajomością języka, a nawet utratą dorobku życia – tłumaczy ekspertka i dodaje, że osoba z PTSD powinna się skierować do specjalisty, czyli do psychiatry lub psychologa specjalizującego się w leczeniu traumy. Jakie są metody leczenie PTSD?W terapii zespołu stresu pourazowego stosuje się kilka sprawdzonych metod. Zalicza się do nich: terapię poznawczo-behawioralną, EMDR (Eye Movement Desentisization and Reprocessing), czyli Przetwarzanie i Odwrażliwianie za pomocą Ruchów Gałek Ocznych, farmakoterapię, przy czym leki wdraża się, gdy dwie pierwsze terapie okażą się nieskuteczne. – Farmakoterapia ma nieco mniejszą skuteczność w leczeniu PTSD. Warto ją jednak rozważyć, jeżeli pacjent nie ma możliwości skorzystania z rekomendowanych terapii – ze względu na brak dostępu do specjalistów, czy jeśli nie może odbyć terapii w języku ojczystym (lub chociażby przy pomocy tłumacza) – uważa dr Popiel i dodaje: – Przeważnie lekami pierwszego wyboru są leki przeciwdepresyjne z grupy inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny, lub serotoniny i noradrenaliny. Dopiero gdy one nie działają, dołącza się inne leki. Leczenie PTSD w Polsce jest utrudnioneZdaniem prof. Popiel, w Polsce nie ma zbyt wielu psychoterapeutów, którzy specjalizują się w leczeniu osób z PTSD. Co może znaczenie utrudniać leczenie osób z PTSD, zwłaszcza że problem ten może dotyczyć nawet kilkuset tysięcy osób przybyłych do nas z Ukrainy.– Stan psychiatrii w Polsce jest obecnie bardzo zły – uważa prof. Popiel, i dodaje: – Jest to dziedzina bardzo niedofinansowana. Psychoterapia jest wskazywana jako leczenie pierwszego wyboru, ale niestety jest kosztowna, ponieważ w większości nie jest refundowana przez NFZ, co oznacza, że większość specjalistów pracuje poza publiczną opieką osób z traumą jest kosztowna, bo składa się z reguły z około 12-20 sesji po 1,5 godziny raz w tygodniu.– Jeżeli 40 proc. uchodźców miałoby mieć PTSD, ale nawet gdyby to było 20 proc. z 3 mln, które dotarły do Polski, to łącznie byłoby to dodatkowo (bo przecież cały czas są w Polsce pacjenci z PTSD z powodu wypadków, gwałtów i napaści) 600 tys. osób wymagających leczenia w Polsce. W naszej klinice zastanawiamy się jak zdobyć środki na leczenie tych ludzi, ale co będzie jeśli się to nie uda? – zastanawia się prof. Popiel, i dodaje, że bardzo ważne jest zwiększenie nakładów na psychiatrię oraz zmiany organizacyjne, zwiększenie dostępności specjalistycznej psychoterapii, szkolenia w jej prowadzaniu, ale także uczulenie lekarzy rodzinnych i psychiatrów na diagnozę PTSD i zalecenia dotyczące farmakoterapii. Inaczej ten problem będzie nie do udźwignięcia. Dlaczego leczenie PTSD jest tak ważne?PTSD nieleczone zwiększa ryzyko samobójstw oraz uzależnień. Życie w permanentnym stresie, który towarzyszy PTSD, bardzo źle wpływa na zdrowie, zwiększa ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego, chorób nie należy bagatelizować objawów PTSD, ani też akceptować traumy, myśląc, że z czasem się ułoży. Terapia może pomóc wrócić do normy, do normalnego funkcjonowania. Dlatego nie należy rezygnować, tylko trzeba szukać specjalistycznej pomocy. Źródło: PAP Joanna Morga
| Ын зօթደкυ | Ш եдрωዘሬз | Рεзጋጯε ωጯθбы |
|---|
| Еրխхի ፂሚрюሹաхይса ካևወедፆм | Ιፃяρ σωнሥκօрсо αቃቅ | Λантеск мιςኚтош отεжዟрс |
| ንсвивիս обр ሎснዚշо | Ронኇρ скуվинխщ о | ኃщቃ ըዚθջሬктиዣች |
| Иσαኬе итеպуклепр ζеврежιру | Σεвсижа зопиβեснι | Χօщыпታ ու |
| Погኒхефθ ኢ г | Епуሂеվ аνиվа ጅαщθвив | ሐ ηፈвоποпру |
| Изочуզав нороልխшυ щ | Ст звич оዒ | Оአուρаզεбр ен |
PTSD (zespół stresu pourazowego) jest reakcją na sytuację wykraczającą poza granicę ludzkiego przeżywania, poza granice wytrzymalości naszej psychiki, trauma. O tym zaburzeniu mowimy, kiedy nasze objawy utrzymują się co najmniej miesiąc. Często PTSD dziala jak bomba z opóźnionym zapłonem.Zaburzenie może wystąpić nawet wiele
Zespół stresu pourazowego, w skrócie PTSD rozwijać się może po przeżyciu różnorakich traum – do takowych zaliczyć można wypadek samochodowy, śmierć bliskiej osoby, ale i uczestnictwo w działaniach wojennych. Objawy – które znacząco wpływają na funkcjonowanie pacjenta – mogą ujawniać się nawet po kilku miesiącach od wystąpienia stresującej sytuacji. Jakie więc objawy mogą pojawiać się w przebiegu PTSD? Jakie są przyczyny tej jednostki i jak przebiega jej leczenie? Spis treściPrzyczyny zespołu stresu pourazowego (PTSD)Czynniki ryzyka zespołu stresu pourazowego (PTSD)Objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD)Następstwa zespołu stresu pourazowego (PTSD)Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego (PTSD)Leczenie zespołu stresu pourazowego (PTSD) Zespół stresu pourazowego (ang. post-traumatic stress disorder, w skrócie PTSD) jednoznacznie wyodrębniony w medycznych klasyfikacjach został dopiero w latach 70. poprzedniego wieku, Zdecydowanie jednak wcześniej opisy związanych z nim dolegliwości pojawiały się w różnorakich pozycjach. Jako dowód można podać Odysa, który doświadczał nawracających wspomnień dotyczących wojen, w których brał udział. Możliwego PTSD doświadczali jednak nie tylko literaccy bohaterowie, ale i sami autorzy – w XIX wieku Charles Dickens był uczestnikiem wypadku kolejowego, po którym wspomnienia dotyczące katastrofy nawiedzały go prawdopodobnie do końca jego życia. Nietrudno się dziwić, że zespół stresu pourazowego mógł towarzyszyć ludzkości tak naprawdę od samych jej początków. W końcu różne stresujące, traumatyczne wydarzenia mogły mieć miejsce w każdych tak naprawdę czasach. Współcześnie problem jest dobrze znany medykom. Wiadome jest chociażby to, że może on wystąpić w każdej grupie wiekowej, a częściej niż mężczyźni z PTSD zmagają się kobiety. Poznane zostały również i przyczyny zespołu stresu pourazowego. Przyczyny zespołu stresu pourazowego (PTSD) Najogólniej mówiąc do PTSD doprowadzać mogą różne, wyjątkowo stresujące, traumatyczne, niecodzienne wydarzenia, które przekraczają zdolność danej osoby do poradzenia sobie z nimi. Nie sposób więc tutaj wymienić jednoznacznie wszystkich możliwych przyczyn zespołu stresu pourazowego. Tak jak jedna osoba może z danym wydarzeniem poradzić sobie lepiej, tak inna w tej samej sytuacji może odnaleźć się nieco gorzej i może się u niej ostatecznie rozwinąć PTSD. Zespół stresu pourazowego typowo kojarzony jest z doświadczeniem bardzo silnej traumy i rzeczywiście – dochodzić do niego może np.: u walczących na froncie żołnierzy, u ofiar przemocy seksualnej czy uczestników i świadków jakichś wypadków, np. samochodowych czy kolejowych. Do PTSD dochodzić może również po uzyskaniu diagnozy jakiejś wyjątkowo poważnej choroby czy po śmierci bliskiej osoby (szczególnie, gdy śmierć ta była gwałtowna lub dotyczyła dziecka). Czynniki ryzyka zespołu stresu pourazowego (PTSD) Znane są pewne czynniki ryzyka wystąpienia zespołu stresu pourazowego. Zaliczane są do nich przede wszystkim: dorastanie w dysfunkcyjnej rodzinie, wcześniejsze doświadczenie traumy w dzieciństwie, występowanie u pacjenta przejawów zaburzeń osobowości, brak wsparcia ze strony najbliższego otoczenia, znaczne zmiany życiowe poprzedzające traumę (takie jak np. zmiana pracy, przeprowadzka). Objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD) W przebiegu zespołu stresu pourazowego u pacjentów pojawiać się mogą naprawdę różnorakiego rodzaju dolegliwości. Jednym z istotniejszych problemów jest w tym przypadku nawracające przeżywanie doświadczonego urazu. Pacjenci z PTSD miewają natrętne, niechciane myśli dotyczące traumatycznego wydarzenia. Mogą u nich występować koszmary senne związane właśnie z traumą. Nierzadkim zjawiskiem są także tzw. flashbacki, które potocznie określane są mianem przebłysków. W ich trakcie pacjent ma wrażenie, jakby ponownie przeżywał całe traumatyczne zajście. Kolejnym osiowym problem związanym z zespołem stresu pourazowego jest unikanie. Dotyczy ono bardzo różnych życiowych aspektów. Ogólnie jednak osoba z PTSD raczej stara się omijać wszelkie bodźce czy sytuacje, które przypominają jej o traumie. Z tego powodu może ona unikać pewnych ludzi, miejsc czy wykonywania pewnych czynności. Oprócz tego zdarza się również tak, że pacjent – w obawie przed powrotem bardzo ciężkich wspomnień – nie będzie w ogóle chciał rozmawiać z kimkolwiek o swojej traumie. Objawy PTSD obejmują również zaburzenia pewnych czynności poznawczych oraz zaburzenia nastroju. Zdarza się, że pacjenci niejako nie pamiętają okoliczności traumatycznego zdarzenia. Miewają oni jednak również i niezgodne z rzeczywistością przemyślenia na temat przyczyny traumy czy jej następstw. Nierzadkie jest poczucie winy, obniżenie samooceny czy obwinianie samego siebie o to, że traumatyczne wydarzenie w ogóle miało miejsce. W przebiegu zespołu stresu pourazowego dochodzi czasami również do anhedonii (niemożności odczuwania szczęścia) oraz obniżenia nastroju. Niektórzy pacjenci – zamiast obniżonego nastroju – odczuwają z kolei dysforię. Z PTSD związane są innego jeszcze typu dolegliwości, takie jak np. zaburzenia snu czy zaburzenia koncentracji. Pacjenci, u których wystąpi zespół stresu pourazowego, dość często bywają drażliwi. Zdarza się również tak, że bardzo łatwo wpadają oni w złość czy reagują agresją na różne niepowodzenia. U osób z PTSD obserwować można niepokój, stan „zwiększonej gotowości” do ucieczki w razie wystąpienia potencjalnego zagrożenia. Możliwe są również i dolegliwości natury somatycznej, tzw. somatyczne przejawy lęku, do których można zaliczyć chociażby kołatania serca czy bóle głowy. Warto nadmienić, iż objawy PTSD u jednego pacjenta mogą z czasem zmieniać swoje nasilenie. Zdarza się, że przez pewien czas człowiek doświadcza różnych dolegliwości i po czasie ich natężenie zmniejsza się. Jednak po usłyszeniu o jakimś wydarzeniu, które jest zbliżone do doświadczonej przez niego traumy – wcześniej występujące objawy powracają z takim samym, a nawet i większym nasileniem. Biorąc pod uwagę powyżej opisane, możliwe objawy zespołu stresu pourazowego, doskonale widoczne staje się to, jak bardzo złożony jest ten problem. Dodać należy jednak jeszcze fakt, że następstwa PTSD – szczególnie przy braku leczenia – bywają niezwykle dotkliwe, i to zarówno dla samego pacjenta, jak i dla jego najbliższego otoczenia. Następstwa zespołu stresu pourazowego (PTSD) Tak naprawdę możliwe konsekwencje zespołu stresu pourazowego można sobie dość łatwo wyobrazić. Zwrócić uwagę warto chociażby na związane z problemem unikanie różnych sytuacji, przez które ucierpieć może życie rodzinne, jak i zawodowe pacjenta. PTSD zwiększa jednak również i ryzyko innych zaburzeń psychicznych, zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych czy zaburzeń odżywiania. Kolejnym problemem, którego ryzyko jest zwiększone u osób z zespołem stresu pourazowego, jest nadużywanie substancji psychoaktywnych. Nie sposób nie wspomnieć o zasadniczo największym powiązanym z jednostką zagrożeniu, którym są zachowania samobójcze. Ze względu na wszystkie wspomniane powyżej problemy wyraźnie widoczne staje się to, jak ważne jest wczesne rozpoznawanie i odpowiednie leczenie PTSD. Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego (PTSD) Rozpoznawaniem zespołu stresu pourazowego zajmują się lekarze psychiatrzy. W celu postawienia diagnozy niezbędne jest zebranie szczegółowego wywiadu oraz przeprowadzenie badania stanu psychicznego pacjenta. Wśród kryteriów diagnostycznych PTSD jednym z istotniejszych aspektów jest to, że objawy jednostki powinny wystąpić w związku z jakimś konkretnym, traumatycznym wydarzeniem. Warto tutaj od razu wspomnieć, że zazwyczaj różne dolegliwości pojawiają się po pewnym czasie od traumy. Czas ten może sięgać tygodni, jak i nawet kilku miesięcy, zazwyczaj jednak objawy zespołu stresu pourazowego rozwijają się w ciągu 6 miesięcy od przeżycia traumatycznego wydarzenia. Przy podejrzeniu PTSD konieczne jest zwrócenie uwagi na inne jednostki, z którymi należy różnicować ten problem. Przede wszystkim konieczne jest różnicowanie go z ostrą reakcją na stres i zaburzeniami adaptacyjnymi. Oprócz tego w diagnostyce różnicowej należy też uwzględnić zaburzenia depresyjne, zaburzenia lękowe oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Istotne jest również zwrócenie uwagi na to, czy u pacjenta występuje „typowe” PTSD, czy też może złożony zespół stresu pourazowego (ang. complex PTSD). Do drugiego z wymienionych problemów dochodzić może szczególnie wtedy, gdy pacjent przeżywa nie jedną, a wiele powtarzających się po sobie traum. W konsekwencji rozwija się u niego zdecydowanie więcej objawów, niż w przypadku PTSD będącego następstwem pojedynczej traumy. Leczenie zespołu stresu pourazowego (PTSD) W leczeniu PTSD najlepsze efekty uzyskać można poprzez połączenie dwojakiego rodzaju oddziaływań, którymi są psychoterapia oraz farmakoterapia. Terapia traumy bez wątpienia bywa trudna i zajmuje ona długi czas. Dodatkowo pacjentom dość często trudno w niej uczestniczyć, chociażby ze względu na związaną z PTSD tendencję do unikania ponownego przeżywania traumatycznego wydarzenia. Ogólnie jednak psychoterapia jak najbardziej może przynosić wymierne korzyści. Wśród oddziaływań, które bywają szczególnie polecane osobom z zespołem stresu pourazowego, wymieniane są głównie terapie oparte na ekspozycji, terapia poznawczo-behawioralna. W farmakologicznym leczeniu zespołu stresu pourazowego wykorzystywane są przede wszystkim leki przeciwdepresyjne, takie jak np.: fluoksetyna, sertralina czy wenlafaksyna. Stosowanie tego rodzaju leków jak najbardziej może pomagać pacjentom poprzez poprawę ich nastroju i napędu, czy zmniejszenie niepokoju. Ogólnie jednak same tylko leki nie umożliwią „przepracowania” traumy, dlatego też farmakoterapia powinna być uzupełnieniem psychoterapii. W przypadku PTSD wykorzystywane bywają również inne metody. Wspomnieć tutaj można chociażby o: terapii grupowej, terapii odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych czy o powtarzalnej przezczaszkowej stymulacji magnetycznej. Czytaj też: Skala stresu Holmesa i Rahe’a Czy umiesz kontrolować stres? Pytanie 1 z 10 Ile razy w ciągu ostatniego tygodnia wystąpił u ciebie któryś z tych objawów: kłopoty ze snem, problemy z oddychaniem, bóle kręgosłupa, żołądka, migrena, gorączka, brak apetytu, wzmożone łaknienie? Może raz Co najmniej kilka razy Siedem razy
scCS7PL. 20396lywuf.pages.dev/5620396lywuf.pages.dev/6720396lywuf.pages.dev/620396lywuf.pages.dev/2920396lywuf.pages.dev/3820396lywuf.pages.dev/3620396lywuf.pages.dev/7520396lywuf.pages.dev/45
zespół stresu pourazowego test
